Aşırı Düşük Tekliflerin Değerlendirilmesi

İhale komisyonu verilen tekliflerden teklif fiyatı, Kurum tarafından belirlenen hesaplama yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda ortaya çıkan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlere ilişkin;
(1) İhale Komisyonu;
a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,
b) Teklif birim fiyatlı işlerde, açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,
c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeleri, yazılı olarak ister.

İhale Komisyonu;
a) Yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen işin özgünlüğü,
hususlarında belgelendirilerek yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin sunduğu teklifinin hesaplanmasına esas oluşturan bütün bilgi ve belgeleri de inceler. Bu değerlendirme neticesinde, açıklamaları yeterli olmayan ya da yazılı açıklamayı yerine getirmeyen isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca geri çevrilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak işleme alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır. [Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği, m. 60]

Kamu İhale Kanununun 38. maddesi ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin Teklif değerlendirme esaslarının Aşırı Düşük Teklif başlığını oluşturan 65. maddesine göre; “Teklifler değerlendirildikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre, teklif fiyatı aşırı düşük olanlar tespit edilir (Bu tespit, Kamu Genel Tebliğindeki matematik bir formülasyonla isteklilerin teklifleri ve yaklaşık maliyete göre yapılmaktadır).

İhale komisyonu aşırı düşük teklifleri geri çevirmeden önce, belirlediği süre içerisinde teklif sahiplerinden, teklifte önemli olarak gördüğü konular ile ilgili ile ilgili detayları yazılı olarak talep eder [Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği, m. 38].

Aşırı düşük teklif sorgulamasının gereği gibi yapılmaması, işin sözleşme kurallarına uygun olmaması, kalitesiz üretim konusunda ciddi bir riski, sözleşmenin yüklenici açısından gerçekleştirilememesi ihtimalini bünyesinde bulunduran bir kavramdır. Aşırı düşük tekliflerin
değerlendirilmesine esas oluşturan kriterlerden birini yaklaşık maliyet oluşturmaktadır. Yaklaşık maliyet mutlaka gerçek piyasa rayiçlerine uygun olarak belirlenmelidir.

Daha önce yapılmış benzer ihalelerde yapılan indirimler, katılımcı sayısı vb. olumsuz unsurlar yaklaşık maliyet hesabında hiçbir şekilde dikkate alınmamalıdır.

Aşırı düşük teklif aslında istenmeyen bir durumdur. AB komisyonunca aşırı düşük tekliflerin engellenmesi için farklı faaliyetler yürütülmüştür. İşletmelerin maliyetlerini asgari seviyeye düşürerek, aşırı düşük teklif vermeleri neticesinde, kendi maliyet kalemlerinde bir kesintiye gideceği; bu durumun kalite, eğitim ve çalışanların, sağlık sosyal harcamalar gibi kalemlerde kesintilere sebep olabileceğini belirtmektedir