Eser İnşaat Yapım Sözleşmeleri

eser sözleşmesi 1

İnşaat “Yapma İşi, Yapım manasına gelen Arapça kökenli bir kelimedir. Eser ise “Emek sonucu ortaya konan ürün, yapıt” olarak kullanılmaktadır.

“İnşaat Sözleşmesi” ya da “Yapım Sözleşmesi” terimleri karşılığı Borçlar Kanunu’nda doğrudan yer almamaktadır. Bununla beraber inşaat sözleşmeleri, “Eser Sözleşmesi” kavramı kapsamında Borçlar Kanunu’nun 470’inci maddesinde tanımlanmaktadır: “Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.”

Öte yandan, yasada eser sözleşmesi, “bir eser meydana getirme” olarak tanımlanmış ise de bu sözleşme türünün konusu, yalnızca kararlaştırılan ve “ısmarlanan” bir nesnenin “yapımı”, bir nesneyi “meydana getirme” ile sınırlı değildir. Bir eşyanın, bir aletin, bir motorlu aracın bakımı ve onarımı, bir yapının boyası badanası, binalardaki elektrik, su, kalorifer tesisatının bakımı ve onarımı, bir fabrikanın makinelerinin onarımı ve elden geçirilmesi, bir işin düzenlenmesi (organizasyonu), bir gösteri ve konser, ilân ve reklâm yaptırılması, bir proje ve plân üretimi ve benzerleri, iş sahibinin buyruğu altına girmeksizin, bağımsız olarak yapılan, yaptırılan tüm işler bu sözleşme türünün konuları arasındadır. Borçlar Kanunu’nda yer alan “Eser”, “sahibinin özelliklerini” taşıyan “fikir ve sanat” ürünü değil, ısmarlanan olağan bir nesnenin iş sahibinin isteğine göre yapımının üstlenilmesi veya önceden varolan nesnenin onarılması, bakımının yapılması ya da bir işin görülmesidir.

İnşaat ise “Yere (zemine) sürekli olarak bağlı olacak, yani taşınmazın bütünleyici parçası olacak şekilde, emek ve malzeme kullanılarak meydana getirilen eserdir. İnşaat yerin üstünde (örneğin, dükkân veya mesken olarak kullanılan bina) veya yerin altında (örneğin, metro) olabilir. şeklinde tanımlanabilmektedir

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda “Yapım” terimi “Bina, karayolu, demiryolu, otoyol, havalimanı, rıhtım, liman, tersane, köprü, tünel, metro, viyadük, spor tesisi, alt yapı, boru iletim hattı, haberleşme ve enerji nakil hattı, baraj, enerji santrali, rafineri tesisi, sulama tesisi, toprak ıslahı, taşkın koruma ve dekapaj gibi her türlü inşaat işleri ve bu işlerle ilgili tesisat, imalat, ihzarat, nakliye, tamamlama, büyük onarım, restorasyon, çevre düzenlemesi, sondaj, yıkma, güçlendirme ve montaj işleri ile benzeri yapım işlerini” şeklinde ifade edilmiştir. Görüleceği üzere 4734 sayılı kanun kapsamında “Yapım” terimi özetle her türlü inşaat işleri olarak tanımlanmaktadır.

İnşaat sözleşmeleri de kapsamı dâhilinde inşa edilecek bir yapının (eserin) bir bedel karşılığında iş sahibine teslimini konu edinmesi bakımından eser sözleşmelerinin bir türü olarak kabul edilmektedir. “İnşaat sözleşmesi, niteliği itibariyle bir istisna sözleşmesidir. İstisna sözleşmesi ile müteahhit bir eser meydana getirmeyi, iş sahibi de bunun karşılığında bir ücret ödemeyi kabul borçlanır”. Bu minvalde inşaat sözleşmesinin unsurları olarak; eserin meydana getirilmesi, karşılığında bir ücret ödemesinin gerçekleşmesi ve tarafların karşılıklı irade beyanları ile anlaşmaya varmaları sayılabilmektedir.

İnşaat/yapım işinden kaynaklı davalar Yargıtay 15. Hukuk Dairesi 31.05.2016 E.2015/4279 K.2016/3091  incelendiğinde, dava kaynağının eser sözleşmelerine dayandırıldığı görülmektedir. Eser sözleşmesinin kabulü için işin yapımını üstlenmiş olan tarafın, işverenden bağımsız olarak hareket etmek suretiyle, işin tamamını yapıp bitirmesinin sözleşmede öngörülmüş olması gerekir.

Eğer üstlenilen iş, iş sahibinin talimatları doğrultusunda ve onun kontrol ve denetiminde sürdürülmekte ise, iş sahibi yüklenici ile birlikte sorumlu olur. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 13.12.2005, E.2004/15008 K. 2005/13445

Eser Sözleşmesi, karşılıklı edimler içeren bir “iş görme” sözleşmesidir. İnşaat sözleşmesi eser sözleşmelerinin alt türüdür.

“Yapım” terimi ise hem inşaat hem de hukuk literatüründe neredeyse aynı manaya gelecek şekilde kullanılmaktadır. Bununla birlikte eser sözleşmesinin kapsamına nelerin dâhil olduğunun tam olarak anlaşılabilmesi adına farklı Yargıtay kararlarına göz atmak yerinde olacaktır. Yargıtay kararlarında; düğünde fotoğraf ve video çekilmesi Yargıtay 3. HD, 2014/5462 E, 2014/12813 K.

mimari, elektrik, kalorifer ve tadilat projelerinin çizilmesi (Yargıtay 15. HD, 2011/3837 E, 2012/3597 K. )

oyunculuk faaliyeti için sözleşme yapılması mağazanın açılış organizasyonunun üstlenilmesi16 gibi maddi nitelikte olmayan faaliyetlerin de eser sözleşmesinin konusunu oluşturacağı ifade edilmektedir (  Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2010/15-214 E, 2010/236 K )

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

error: Content is protected !!